kowalczyk

kowalczyk

CenyRolnicze
22 października 2021, Piątek.
Kursy walut wg NBP: USD USD - 3.9576 EUR EUR - 4.6072 GBP GBP - 5.4652 DKK DKK - 0.6192
Archiwum


23.10.2021 KUPIĘ 24 TONY ŚRUTY RZEPAKOWEJ, transport firmowy, podlaskie, łomżyński, 18-411, tel.: 500 135 296

23.10.2021 SPRZEDAM 100 TON KUKURYDZY, transport rolnika, małopolskie, nowosądecki, 33-316, tel.: 664 531 879

23.10.2021 SPRZEDAM 5 BYKÓW, mięsny, 400 kg, lubelskie, tomaszowski, 22-664, tel.: 600 366 166

23.10.2021 SPRZEDAM 20 JAŁÓWEK, mieszaniec, 400 kg, dolnośląskie, bystrzycki, 51-520, tel.: 789 309 353

23.10.2021 SPRZEDAM 3 BYKI, mieszaniec, 670 kg, wielkopolskie, poznański, 62-060, tel.: 601 624 295

23.10.2021 SPRZEDAM 700 TON KUKURYDZY, transport firmowy, mazowieckie, warszawski, 05-850, tel.: 606 920 897

23.10.2021 SPRZEDAM 45 TON PSZENICY PASZ., transport firmowy, wielkopolskie, grodziski, 62-067, tel.: 692 929 054

22.10.2021 13:52 DRÓB, cena tuszki hurt: 5,50-6,00 zł/kg, średnia: 5,80 zł/kg (na podstawie informacji z 11 ubojni)

22.10.2021 MATIF: pszenica GRU21-280,00 (+1,27%), kukurydza LIS21-249,00 (+0,71%), rzepak LIS21-674,50 (-1,71%) [euro/t]

20.10.2021 SPRZEDAM 12 BYKÓW, mięsny, 800+ kg, wielkopolskie, turecki, 62-710, tel.: 782 540 383

20.10.2021 SPRZEDAM 7 KRÓW, 800+ kg, wielkopolskie, turecki, 62-710, tel.: 782 540 383

19.10.2021 SPRZEDAM 380 TON KUKURYDZY, transport firmowy, mazowieckie, węgrowski, 07-120, tel.: 513 516 204

18.10.2021 SPRZEDAM 30 TON KUKURYDZY, transport firmowy, mazowieckie, ostrowski, 07-320, tel.: 790 338 005

18.10.2021 SPRZEDAM 4 BYKI, hf, 650 kg, podlaskie, sokólski, 16-140, tel.: 510 641 861

18.10.2021 SPRZEDAM 15 BYKÓW, mięsny, 730 kg, kuj.-pom., toruński, 87-140, tel.: 508 131 008

Dodaj komunikat

agrifirm

agrifirm

Czy to koniec uprawy ziemniaka w Polsce?

Hanna Krugiełka
ziemniaki, bakterioza, uprawa

Polska przez dziesiątki lat była „zagłębiem ziemniaczanym”, Wielkopolskę nazywano „Królestwem podziemnych pomarańczy”, jednak po latach koniunktury ziemniaczanej nastąpił przełom i spadek areału upraw tej rośliny. Preferencje żywieniowe oraz zmiana sposobu żywienia trzody chlewnej, a także inne ważne czynniki kształtują areał upraw ziemniaka. Co spowodowało tak znaczące zmiany w krajowym rolnictwie? Czy tendencje redukcji powierzchni ziemniaka będą się nadal utrzymywały, jakie czynniki hamują możliwość uprawy większych areałów ziemniaka  i co należałoby zrobić żeby „Polska nadal ziemniakiem stała”?

 

Na temat stanu i perspektyw uprawy ziemniaka w Polsce rozmawiam z  Panem Profesorem Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu dr hab. Stanisławem Grzesiem z Katedry Agronomii.

 

Z rozmowy dowiaduję się, że już przed II wojną światową, w 1938 r., powierzchnia uprawy ziemniaka w granicach II Rzeczypospolitej przekroczyła nieznacznie 3 mln ha, a po wojnie, w 1946, w obecnych granicach państwa wynosiła ok. 1,7 mln ha. Do połowy lat 60. XX wieku skala produkcji ziemniaków cały czas wzrastała do blisko 3 mln ha, a zbiory zbliżały się do 50 mln ton rocznie. Ich udział w strukturze zasiewów sięgał 20%.

 

Obecnie obszar ten wynosi zaledwie ok. 300 tyś. - Powierzchnia uprawy ziemniaka ciągle znacząco się kurczy - mówi dla Cen Rolniczych prof. dr. hab. Stanisław Grześ. Różne źródła podają rozbieżne dane na temat obszaru uprawy ziemniaka w Polsce. Poniższa tabela przedstawia powierzchnie uprawy cytowane za Głównym Inspektoratem Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz Głównym Urzędem Statystycznym. Spadek obszaru powierzchni uprawy ziemniaka w ostatnich latach widoczny jest bez dodatkowych obliczeń.

 

Rok

Powierzchnia uprawy ziemniaków w Polsce (dane szacunkowe PIORiN)

Powierzchnia uprawy ziemniaków w Polsce

(dane GUS)

2017

-

321 000 ha

2018

289 524 ha

291 000 ha

2019

284 123 ha

303 000 ha

2020

275 451 ha

226 000 ha

 

Uprawa ziemniaków na terenie Unii Europejskiej

 

Obszar uprawny ziemniaków w UE również od dawna maleje, a produkcja jest skoncentrowana w siedmiu państwach członkowskich: Belgi, Niemczech, Francji, Holandii, Polsce i Rumuni, które miały 76,9-proc. udział w całkowitej powierzchni uprawy w UE w 2018 r. Według danych Eurostat w 2018 r. ziemniaki uprawiano w UE na 1,7 mln ha, co odpowiada 1,6% wszystkich gruntów ornych UE. Udział ten był znacznie wyższy w Holandii (15,8%), Belgii (11,1%) i na Malcie (7,1%). W latach 2000-2018 powierzchnia uprawy zmniejszyła się o prawie połowę, a wśród głównych krajów -producentów, szczególnie duże spadki odnotowano w Polsce (o 76%) i Rumunii (o 37,1%). Jednocześnie wzrost powierzchni uprawy ziemniaków odnotowano we Francji i w Belgii.

 

ziemniaki kuchnia garnek krugielka cenyrolnicze pl

 

Spadek produkcji ziemniaka w UE


W latach 2000-2018 produkcja ziemniaków w UE spadła o 37,3%,
przy najsilniejszym spadku w Polsce (-76%). Zbiory ziemniaków w 2018 r. w UE wyniosły 51,9 mln t. Niemcy były największym producentem (8,9 mln t, 17,2% całej produkcji UE), wyprzedzając Francję (7,9 mln t, 15,2%), Polskę (7,4 mln t, 14,3%) i Holandię (6 mln t, 11,6%).

 

Czy Unia Europejska eksportuje ziemniaki?


UE jest eksporterem netto ziemniaków
. W 2018 r. wyeksportowano poza UE 1,1 mln t ziemniaków o wartości 495 mln EUR, głównie sadzeniaki (71,6% wartości eksportu ziemniaków i 54,4% wolumenu) oraz ziemniaki standardowe (27,0% wartości i 44,0% wolumenu). Egipt i Algieria były największymi rynkami eksportowymi UE (odpowiednio 10,2% i 10,0% wolumenu oraz 13,9% i 13,8% wartości), w obu przypadkach eksportowano wyłącznie sadzeniaki.

 

Unijny import


UE importuje niewielkie ilości ziemniaków
z krajów spoza UE. W 2018 r. było to 355,8 tys. ton o wartości 127,9 mln EUR. Nieco ponad trzy czwarte (78,7%) tego importu stanowiły wczesne ziemniaki (280 tys. t o wartości 99,7 mln EUR), głównie z Egiptu (61,3%) i Izraela (37,2%). Dane za Polską Federacją Ziemniaka (kliknij). 

 

Co wpłynęło na radykalne zmniejszenie powierzchni uprawy ziemniaka?


Obszar uprawy polskich ziemniaków radykalnie się zmniejszył i nadal zmniejsza. Warto zastanowić się nad przyczynami skutkami tego procesuProf. dr. hab. Stanisław Grześ mówi redakcji o dwóch zasadniczych przyczynach zmniejszenia polskiego areału uprawy ziemniaka:

  1. Zmiana preferencji żywieniowych Polaków.

- Jemy więcej kasz i makaronów - objaśnia Pan Profesor Grześ.

  1. Tucz trzody chlewnej oparty na paszach treściwych.
    -
    Opas zwierząt nie jest już oparty na ziemniakachtłumaczy prof. dr hab. Stanisław Grześ. -W latach przełomu przejęliśmy od zachodnich sąsiadów technologię tuczu trzody chlewnej, w której zrezygnowaliśmy z ziemniaków. Miało to duże odbicie nie tylko w strukturze zasiewów, ale również w obniżonej jakości mięsa i jego gorszym smaku.

 

Prof. dr hab. Stanisław Grześ zwraca uwagę na niepokojące zjawisko. Mianowicie to, iż wytwarzanie polskich gospodarstw opiera się na produkcji roślinnej, zwłaszcza zbożach. - Oparcie struktury gospodarstwa tylko na uprawie zbóż powoduje szereg negatywnych skutków - mówi prof. Grześ. Od strony agrotechniki nie ma źródła obornika, ogranicza to nawożenie nawozami pochodzenia naturalnego. Stąd ubywa z gleby masy organicznej. Prof. dr hab. Stanisław Grześ mówi redakcji o zmianach w stosunkach wodno-glebowych powodowanych brakiem naturalnego nawożenia. - Pozbyliśmy się ziemniaka z płodozmianu - podsumowuje prof. Grześ.

 

Wymiana materiału sadzeniakowego


Według informacji COBORU niewielki udział plantacji nasiennych w stosunku do ogólnej powierzchni uprawy, wynoszący około 2%, uniemożliwia pożądaną częstotliwość wymiany materiału sadzeniakowego przynajmniej co 4 lata. Szacuje się, że udział sadzeniaków kwalifikowanych w zużyciu sadzeniaków ogółem nadal nie przekracza 7%. Niewielki poziom produkcji nasiennej nie pozwala na wykorzystanie potencjału plonowania odmian nowych. W efekcie plonowanie ziemniaków w skali kraju wg danych statystycznych jest o około połowę niższe od plonu uzyskiwanego w doświadczeniach COBORU.

 

ziemniaki dlonie krugielka cenyrolniczE pl

 

 Co można zrobić, aby zwiększyć powierzchnię uprawy ziemniaka i jego opłacalności?


Od 2020 r. zaczął obowiązywać opracowany przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w 2018 r. „Program dla Polskiego Ziemniaka”. Powstał on jako odpowiedź na potrzeby branży producentów, przetwórców i dystrybutorów ziemniaka. Program stanowi kompleksową analizę najistotniejszych problemów dotykających branżę oraz określa działania służące ich rozwiązaniu. W opracowaniu pt. Program dla Polskiego Ziemniaka - cele, założenia, realność wykonania, autorstwa dr Wojciecha Nowackiego - IHAR-PIB Oddział w Jadwisinie, Zakład Agronomii Ziemniaka, czytamy: "Szansą dla polskich producentów ziemniaków na zwiększenie skali uprawy i opłacalności produkcji jest wzrost popytu na ziemniaki na rynku krajowym i międzynarodowym. Konkurencją rynkową dla ziemniaków produkowanych w Polsce jest importowany corocznie przez kilka miesięcy towar nieprecyzyjnie oznakowany, a pochodzący z innych stref klimatycznych. Obecnie barierą w realizacji eksportu polskich ziemniaków na szerszą skalę jest konieczność prowadzenia wnikliwych kontroli fitosanitarnych, związanych z dość częstym wykrywaniem u nas organizmu kwarantannowego Clavibacter michiganensis spp. sepedonicus (Cms) wywołującego bakteriozę pierścieniową ziemniaka. Wprowadzenie w profesjonalnej produkcji ziemniaków obligatoryjnego obowiązku wysadzania materiału rozmnożeniowego wolnego od bakteriozy powinno uwolnić nasz kraj od tej choroby i dać szansę na potencjalny eksport. Propozycje zawarte w Programie dla Polskiego Ziemniaka mogą pozwolić na uporządkowanie rynku ziemniaka w kraju”.

 

Obszerny artykuł o bakteriozie pierścieniowej znajdą Państwo tutaj - kliknij. 

 

Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa udostępnił redakcji dane dotyczące liczby miejsc produkcji, w których wykryto bakterię Clavibacter michiganensis spp. sepedonicus (Cms) - sprawcę kwarantannowej bakteriozy pierścieniowej ziemniaka. W tabeli podano ilości z ostatnich lat.

 

Rok

Liczba miejsc produkcji w których wykryto bakterię Clavibacter michiganensis spp. sepedonicus

2018

743

2019

781

2020

739

Do dnia 15.08.2021

292


Jeszcze śluzak


Śluzak
to kolejna choroba kwarantannowa, z którą muszą zmierzyć się rolnicy uprawiający ziemniaki. Słyszymy o niej od przedstawiciela Polskiej Federacji Ziemniaka. O śluzaku wspomina Michał Kołodziejczak - lider AROunii w rozmowie z redaktorem „Gazety Wyborczej”: - Rolnicy uważają, że są na wojnie handlowej nie tylko ze Wschodem, ale przede wszystkim z Zachodem. Na tej wojnie ponoć Niemcy zafundowali nam śluzaka. Bakteria miała zostać przywieziona w niemieckich sadzeniakach. Do 2014 roku Polska była od tej bakterii wolna. Teraz nie można wysyłać kilku odmian ziemniaka ani do Niemiec, ani dalej na Zachód. Nasz portal opublikował ciekawy artykuł na temat problemów dotyczących produkcji ziemniaka w Polsce - kliknij. 

 

ziemniaki miska krugielka cenyrolnicze pl

Ceny - ogniwo zapalne


Ogromna różnica pomiędzy ceną skupu ziemniaka, a jego ceną detaliczną wzbudza bunt producentów i zdziwienie konsumentów. Przedstawiciele AGROunii donosili o zatrważającej cennie skupu ziemniaka, która jeszcze przed sezonem wynosiła 20 gr/kg, przy cenie detalicznej ok. 1,00 - 3,00 zł/kgProf. dr hab. Stanisław Grześ mówi o newralgicznym styku producent-konsument. Jako drogę wyjścia z ziemniaczanego kryzysu proponuje rolnikom własne kanały dystrybucji. Upowszechnienie sprzedaży bezpośredniej i podobnych form sprzedaży ograniczyłoby prowizje handlowców, które często wynoszą krotność początkowej ceny w łańcuchu handlowym.

 

Wojna z importem


Polskie markety pełne są warzyw i owoców z zagranicy. Zastanawia i smuci to niektórych kupujących, wywołuje wzburzenie rolników. W jednym z wywiadów z 2019 r. Michał Kołodziejczak opowiada: – Zachodnie markety zaopatrują się w warzywa w swoich krajach. My nie mamy co zrobić z ziemniakami, a przywożą ziemniaki z Niemiec i Francji. Jeśli tam nie ma, to wolą kupić w Izraelu niż od nas. (...) Jeden z marketów kupował ziemniaki przez dwa tygodnie po 1,70 zł we Francji, byleby od nas nie kupować po złotówce. Po dwóch tygodniach kupowali od nas grubo poniżej złotówki, bo nie mieliśmy co zrobić z ziemniakiem. Przyparli nas do ściany. Skorzystali na tym, mimo że wcześniej dopłacali do francuskich (źródło).

 

Hodowla ziemniaka i nowe odmiany


Polskie ośrodki hodowli ziemniaka pracują nad tworzeniem nowych odmian odpornych na patogeny i czynniki środowiska, a równocześnie spełniających coraz wyższe oczekiwania konsumentów. Powstanie i rejestracja nowej odmiany rośliny uprawnej to długie lata hodowli oraz czas potrzebny na formalności rejestracyjne. Państwową jednostką pełniącą funkcje związane z nasiennictwem oraz prawną ochroną odmian jest Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) z siedzibą w Słupi Wielkiej.  Warto wspomnieć, że na tegorocznym posiedzeniu Komisji ds. rejestracji odmian ziemniaka wydano postanowienie o wpisaniu do Krajowego Rejestru 5 nowych odmian ziemniaka: Bielik, Nasturcja, Piwonia i Provita i Fala. Warto wspomnieć, że w Polsce uprawianych jest około 100 odmian ziemniaka.

 

Jeszcze przed rejestracją pisaliśmy dla państwa Provicie, mającej w przekroju fioletowe bulwy - kliknij. 

 

Ziemniak jest głęboko zakorzeniony w kulturze polskiego stołu. Mimo wielu trudności, z którymi borykają się producenci, powinien przetrwać jako wyjątkowy składnik rodzimych, szczególnie regionalnych potraw. Mam głęboką nadzieję, że przyszłe pokolenia nie będą go znały tylko pod postacią chipsów i frytek. Przede wszystkim polscy rolnicy powinni mieć możliwość sprzedaży swoich plonów w godnych cenach.

 

Podziękowanie:
Serdecznie dziękuję Panu Profesorowi dr Hab. Stanisławowi Grzesiowi za ogromną pomoc przy pisaniu niniejszego tekstu, szczególnie za podzielenie się wiedzą i doświadczeniem z Czytelnikami Cen Rolniczych i redakcją.

 

Źródła:

  1. Rozmowa z p dr hab. Stanisławem Grzesiem
  2. Historia ziemniaka w Polsce po II Wojnie Światowej - dr inż. Wojciech Nowacki IHAR-PIB, Oddział w Jadwisinie
  3. https://www.rme.cbr.net.pl/index.php/rolnictwo-w-unii-europejskiej-i-na-swiecie/1299-program-dla-polskiego-ziemniaka
  4. https://wyborcza.pl/duzyformat/7,127290,24331911,michal-kolodziejczak-nowy-lepper-bylismy-pieknym-swinskim.html
  5. https://federacjaziemniaka.pl/produkcja-ziemniakow-w-ue/
  6. https://coboru.gov.pl/PlikiWynikow/19_2021_LZO_13_.pdf
  7. http://swaid.stat.gov.pl/Ceny_dashboards/Raporty_predefiniowane/RAP_DBD_CEN_8.aspx
  8. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rolnictwo-lesnictwo/psr-2020/powszechny-spis-rolny-2020-raport-z-wynikow,4,1.html
  9. https://coboru.gov.pl/PDO/ListaZalOdm/lzo_ziemniak.pdf

 

Hanna Krugiełka
Autor: Hanna Krugiełka
Hanna Krugiełka - absolwentka Akademii Rolniczej w Poznaniu, kilkuletni pracownik jednostek państwowych związanych z rolnictwem. Entuzjastka rolnictwa ekologicznego, miłośniczka przyrody. Pasjonatka sztuki słowa i praktykująca ją w różnych dziedzinach..

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.   Wszystkie artykuły autora
Najnowsze artykuły autora:

Loading comments...

Copyright © CenyRolnicze 2021. All rights reserved | Polityka prywatności i plików cookies | Regulamin serwisu