Dodaj ogłoszenie

CenyRolnicze
NOTOWANIA
19 lipca 2019, Piątek.
Kursy walut: USD USD - 3,7855 EUR EUR - 4,2592 GBP GBP - 4,7372 DKK DKK - 0,5705
Archiwum
19.07.2019 13:10 DRÓB, cena tuszki w hurcie: 5,10- 6,20 zł/kg, średnia: 5,55 zł/kg (na podstawie informacji z 14 ubojni) +++ +++ +++ 12.07.2019 MATIF: pszenica kons. WRZ19 - 178,25 (+ 0,85%), kukurydza SIE19 - 178,00 (+ 0,14%), rzepak SIE19 - 370,25 (+ 0,14%) [euro/tona] +++ +++ +++

Afrykański pomór świń: skąd pochodzi i dlaczego stanowi tak duże zagrożenie? Część I o ASF

Martyna Frątczak
ARiMR

Afrykański pomór świń (ASF – African swine fever) to groźna, wysoce zakaźna i zaraźliwa choroba, która stanowi obecnie jedno z największych wyzwań dla hodowców trzody chlewnej. Pomimo intensywnych działań podejmowanych w celu opanowania epidemii, ASF stale powoduje ogromne straty finansowe.

 

Zaraza ta została po raz pierwszy opisana u świni domowej w Kenii w 1921 roku. Bardzo szybko odkryto, że wirus ten występuje także wśród guźców afrykańskich, dzikich świniowatych spokrewnionych z naszym europejskim dzikiem. Poza tym znaleziono go w organizmach kleszczy z rodzaju Ornithodorus, które prawdopodobnie przyczyniają się do jego rozprzestrzeniania. Dzicy nosiciele wirusa nie wykazują jednak żadnych objawów choroby i mogą skutecznie zapewniać przetrwanie zarazka, dzięki czemu jest on szeroko rozprzestrzeniony w ich populacji i utrzymuje się stale na podobnym, wysokim poziomie. Od chwili pojawienia się pierwszego ogniska tej choroby obserwowano stale rozszerzający się zasięg epidemii wśród świń domowych, obejmujący kolejne regiony Afryki. Do Europy dotarł około roku 1960, gdy odnotowano go po raz pierwszy w Hiszpanii i Portugalii. Następnie kolonizował kolejne kraje europejskie, Amerykę Środkową, Południową oraz Karaiby. Poważny sukces osiągnięto w latach 90., gdy udało się go skutecznie zwalczyć i całkowicie eradykować we wszystkich krajach poza Afryką (i, co warto podkreślić, za wyjątkiem Sardynii). Niestety walka z wirusem musiała zostać wznowiona w 2007 r., kiedy to ponownie przekraczając granicę kontynentalną pojawił się na Kaukazie, a stamtąd dotarł do Europy. Obecnie stanowi problem w niektórych częściach Rosji, na Ukrainie, w Polsce, Litwie, Łotwie, Estonii, Mołdawii, a od niedawna także w Czechach i w Rumunii. Eksperci twierdzą, że dalsze rozprzestrzenianie się wirusa jest wysoce prawdopodobne i możemy spodziewać się zajmowania przez niego kolejnych obszarów.

 

Pomimo że ASF został opisany jako jednostka chorobowa około sto lat temu, kontrolowanie go nadal stanowi ogromne wyzwanie, przede wszystkim dlatego, że nie istnieje szczepionka, która mogłaby zapobiec zachorowaniu świń. Jedynymi narzędziami w walce z wirusem pozostają restrykcyjne przepisy kwarantanny i bioasekuracji, kontroli przemieszczania trzody chlewnej i utylizowanie chorych lub narażonych na kontakt z patogenem zwierząt. Choroba ta znajduje się na liście chorób Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (OIE), podlega obowiązkowi zgłaszania i urzędowego zwalczania, a leczenie zarażonych zwierząt jest zakazane.

 

bioasekuracja

 

Wirus ASF atakuje i namnaża się w wielu komórkach organizmu, takich jak komórki ścian naczyń krwionośnych, wątroby, nerek, a także niektóre komórki krwi (makrofagi, neutrofile i trombocyty). Jedną z jego właściwości sprawiających, że stanowi tak duże zagrożenie epidemiologiczne jest jego niezwykła oporność na działanie czynników niszczących, takich jak temperatura i czynniki chemiczne. W mrożonym mięsie od zakażonych zwierząt wirus może przetrwać nawet 1000 dni, w mięsie suszonym – 300 dni, w mięsie solonym – 182 dni, a w mięsie mielonym – 105 dni. Niektóre dane podają, że wirus może zachować zakaźność w temperaturze 5°C przez 6 lat, a w temperaturze pokojowej przez 18 miesięcy. Wysoka temperatura pozwala jednak na jego szybkie unieszkodliwienie, w temperaturze 55°C ulega zniszczeniu po 45 min, a w temperaturze 60°C po 20–30 minutach. Nie działają na niego natomiast takie procesy jak wysychanie i gnicie. Zakaźny wirus może być obecny w zagrodach kilka miesięcy po wybiciu zarażonych zwierząt, a w gnijących zwłokach zachowuje zdolność do zakażania przez 18 tygodni. Jest oporny na zmiany pH, można go jednak unieszkodliwić i zniszczyć za pomocą takich środków odkażających jak 2% roztwór sody żrącej, detergenty, podchloryn sodu, aldehyd glutarowy, środki zasadowe oraz Virkon.

 

Warto zaznaczyć, że wirus ten nie jest spokrewniony z wirusem klasycznego pomoru świń (classical swine fever – CSF), a więc zwierzęta uodpornione przeciwko klasycznemu pomorowi świń są w pełni wrażliwe na ASF. Dodatkowo wirus ASF ma bardzo słabe właściwości wywołujące odporność, wykazuje się także bardzo dużą zmiennością, co umożliwia wieloletnie przetrwanie zarazka we krwi i w tkankach świń ozdrowieńców i praktycznie uniemożliwia stworzenie skutecznej szczepionki. Najczęstszą bramą wejścia zarazka do organizmu jest przewód pokarmowy, jednak zarażenie może także nastąpić poprzez drogi oddechowe, uszkodzoną skórę lub odbyt (np. w czasie mierzenia temperatury). Po wniknięciu do organizmu wirus dociera do naczyń krwionośnych i limfatycznych, przez które wędruje do miejsc namnażania, infekując początkowo migdałki i węzły chłonne głowy, a następnie węzły chłonne jamy brzusznej, szpik kostny, śledzionę, płuca, wątrobę oraz nerki. Z narządów ponownie przechodzi do krwi, gdzie obecny jest przez całe życie zwierzęcia.  Okres inkubacji choroby wynosi przeciętnie 4–8 dni, ale może być krótszy lub dłuższy, w zależności od danego przypadku. W skrajnych przypadkach rozwój choroby może wynosić aż 21 dni. Rozróżnia się postać nadostrą z nagłymi padnięciami świń, bez żadnych objawów towarzyszących, postać ostrą, podostrą, przewlekłą oraz utajoną. Obraz choroby i objawy, zależą od tego, jakie narządy zostały zaatakowane przez wirusa.

 

W przypadku ostrego przebiegu zakażenia zachorowalność i śmiertelność sięgają do 100% zwierząt. Pierwszym i jedynym objawem klinicznym choroby jest wzrost temperatury ciała do 41–42°C. Świnie pomimo gorączki mają na ogół niezmieniony apetyt, poruszają się normalnie i nie przejawiają zmian w zachowaniu – tylko niektóre mogą wykazywać objawy podniecenia lub leżeć więcej niż zazwyczaj. Taki stan utrzymuje się przez 3–4 dni, po czym temperatura ciała spada poniżej normy, co ma miejsce zwykle 24 godziny przed śmiercią. Do objawów pojawiających się w końcowym momencie choroby i zwiastujących śmierć należą: sinica skóry uszu, brzucha i boków ciała, drobne, liczne wybroczyny w skórze, duszność, pienisty wypływ z nosa, wypływ z oczu, biegunka, często z domieszką krwi, wymioty oraz niedowład zadu. Prośne maciory zazwyczaj ronią.

 

Tam, gdzie choroba utrzymuje się co najmniej przez kilka lat, może występować postać podostra choroby. Obserwowane objawy przypominają wtedy te występujące w postaci ostrej, są jednak słabsze, a ich występowanie jest bardziej rozciągnięte w czasie. Temperatura ciała może na zmianę podnosić się i spadać, obserwuje się też wyraźne zmiany w zachowaniu oraz objawy zapalenia płuc. Najmniejszą śmiertelnością charakteryzuje się postać przewlekła ASF, trwająca 20–40 dni, do kilku miesięcy i kończąca się w niektórych przypadkach wyzdrowieniem. Zarażone świnie są wychudzone, ich stan zdrowia na zmianę poprawia się i pogarsza. Zaobserwować można objawy zapalenia płuc, stawów, okresową biegunkę oraz pojedyncze ogniska martwicy na skórze. U ciężarnych macior zwykle występują ronienia.

 

Główne źródło (naturalny rezerwuar) wirusa dla świń domowych wydają się stanowić dzikie świnie, będące bezobjawowymi nosicielami i siewcami zarazka oraz chore lub ozdrowiałe świnie domowe. W niektórych regionach, m.in. w Hiszpanii, duże znaczenie w rozprzestrzenianiu choroby mają także kleszcze. Choroba rozprzestrzenia się prawdopodobnie w dwóch powiązanych ze sobą cyklach. Pierwszy cykl „leśny” zakłada zarażanie się świń domowych od dzików, u których choroba ma przebieg bezobjawowy. Ta droga rozprzestrzeniania się wirusa może mieć bardzo duże znaczenie – w latach 2015 – 2017 zidentyfikowano prawie 8000 dzików z obecnym wirusem ASF na terenie Polski oraz pobliskich krajów bałtyckich.

 

ASF dzik zima las snieg portal ceny rolnicze pl

 

Drugi cykl „domowy” zakłada krążenie zarazka i przenoszenie ich wyłącznie między świniami domowymi. Zwierzęta, które zetknęły się z wirusem są trwale zarażone, chorują i masowo wydalają go wraz ze wszystkimi płynami ustrojowymi, wydalinami i wydzielinami, szybko doprowadzając do rozprzestrzeniania zarazka wśród reszty stada. Wirus zaczyna się rozsiewać po około 7–10 dniach po wystąpieniu gorączki. Może on być przenoszony zarówno przez kontakt bezpośredni jak i pośredni, np. przez zakażone pasze zawierające mączki mięsno-kostne z surowca pochodzącego od zwierząt chorych, wodę, środki transportu lub inne przedmioty, które miały styczność z chorymi zwierzętami. Bardzo ważnym źródłem zarazy jest pochodzące od nosicieli mięso, produkty mięsne oraz niegotowane odpadki kuchenne i poubojowe zadawane jako pasza zwierzętom zdrowym.

 

We Wschodniej Europie oraz w Rosji największa liczba wybuchów epidemii wśród świń miała miejsce w niewielkich lub przydomowych gospodarstwach, z ogólnie niskim standardem przestrzegania zasad bioasekuracji, a w pewnych regionach dodatkowo z większym narażeniem na kontakt z zarażonymi dzikami, jednak nie stanowi to ścisłej reguły. Przykładowo w latach 2014-2017 najwięcej przypadków wybuchu choroby odnotowano w gospodarstwach na terenie Rosji i Ukrainy, pomimo niewielkiej liczby odnotowanych przypadków zarażonych dzików w tych regionach.

 

Ciężko jest oszacować całkowite straty spowodowane wybuchem epidemii afrykańskiego pomoru świń. Pomiędzy 2014 a 2017 rokiem prawie 800,000 świń padło bądź zostały uśmiercone w ramach walki z ASF na terenie Wschodniej Europy i Rosji. Szacuje się, że w wyniku wybuchu ASF w 2014 i 2015 roku w Polsce, Litwie, Łotwie i Estonii, wartość eksportu wieprzowiny spadła o 961 milionów dolarów amerykańskich, co reprezentuje prawie 50% całkowitej wartości eksportu.

 

Na podstawie:
Markowska-Daniel I., Pejsak Z. (2014) Afrykański pomór świń. Życie Weterynaryjne 89(3)
Sánchez-Cordón P.J., Montoya M., Reis A.L., Dixon L.K. (2018) African swine fever: A re-emerging viral disease threatening the global pig industry. Veterinary Journal 233

Martyna Frątczak
Autor: Martyna Frątczak
Martyna Frątczak, studentka Weterynarii, zainteresowana szeregiem zagadnień związanych z medycyną zwierząt, ekologią i epidemiologią. Pasjonatka literatury pięknej i popularnonaukowej. W przyszłości chciałaby połączyć pracę lekarza weterynarii z prowadzeniem badań naukowych.

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Najnowsze artykuły autora:

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 (0 głosów)

Może zainteresuje Cię również:

Nowe ogniska ASF w Bułgarii. Myśliwi są zachęcani

Bułgaria zapłaci myśliwym ponad 25 euro za każdego odłowione

Ponad 2 tys. ton wieprzowiny z węgierskiej strefy

Tony mięsa nielegalnie przywiezionego z obszaru objętego afr

Podjechali furmanką i ukradli zabite świnie w ogni

W okręgu Giurgiu w Rumunii dwaj mężczyźni ukradli kilka świń