Dodaj ogłoszenie

CenyRolnicze
NOTOWANIA
24 lutego 2021, Środa.
Kursy walut: USD USD - 3.7145 EUR EUR - 4.5176 GBP GBP - 5.2607 DKK DKK - 0.6075
Archiwum
24.02.2021 MATIF: pszenica MAR21 - 245,25 (+ 1,87%), kukurydza MAR21 - 229,50 (- 0,11%), rzepak MAJ21 - 484,50 (+ 2,65%) [euro/tona] +++ +++ +++ 24.02.2021 13:09 DRÓB, cena tuszki w hurcie: 5,70 - 6,40 zł/kg, średnia: 6,02 zł/kg (na podstawie informacji z 14 ubojni) +++ +++ +++ +++ +++

Amerykański Dzień Świstaka i nasze Święto Matki Boskiej Gromnicznej

prof. Piotr Tryjanowski
Pixabay

W czasach, gdy nie było barometrów, termometrów i wiatromierzy, ludzie przewidywali zmiany pogody po prostu obserwując i stosownie interpretując świat roślin i zwierząt. Tak narodziło się osobliwe amerykańskie święto znane jako Dzień Świstaka, obchodzone dnia 2. lutego. Za Atlantykiem to prawdziwe szaleństwo: specjalnie przygotowywane strony internetowe, prasa lokalna i międzynarodowa, najbardziej znane telewizje i rozgłośnie radiowe informują o sytuacji w niewielkim miasteczku Punxsutawney w Pensylwanii.

 

Ale nie tylko media, bo i zastępy gapiów, liczone w tysiącach osób, na żywo obserwują najsłynniejszego świstaka, o poważnie brzmiącej naukowej nazwie Marmota monax. Phil – bo tak ma na imię najsłynniejszy świstak – wychodzi, nieco wabiony i prowokowany, ze swojej nory z pnia drzewa na wzgórzu Gobbler's Knob. Metoda interpretacji jego zachowania świstaka jest bajecznie prosta. Jeżeli zwierzę zobaczy swój cień dzięki słonecznej pogodzie, zwiastować to będzie dalsze sześć tygodni zimy. W razie pochmurnej pogody cień nie będzie dobrze widoczny, co oznacza zapowiedź nadchodzącej wiosny.

 

Całkiem poważni klimatolodzy, wspomagani przez matematyków i badaczy zachowań zwierząt, przyglądali się temu co powiedział świstak i wynik nie był specjalnie optymistyczny. Okazuje się bowiem, iż zdolności prawidłowego przepowiadania pogody nie odbiegają od układu losowego. Coś jak rzucanie monetą i czekanie czy wypadnie orzeł czy reszka.  Albo trzymając się prognozowania pogody, to coś jak pytanie siedzącego na kamieniu starego bacy. Na pytanie czy będzie słonecznie w nadchodzącym tygodniu, odpowiedź jest banalna bydzie abo nie bydzie. I zawsze idealnie się sprawdza – no bo słoneczko zza chmur świeci, albo nie.

 

Wiele tropów dotyczących Dnia Świstaka prowadzi do dawnych emigrantów z biednych podgórskich rejonów Niemiec, Austrii i Galicji. Za Ocean wzięli z sobą rzymską katolicką wiarę i pamięć o tym, że dnia 2 lutego obchodzi się Święto Matki Boskiej Gromnicznej. Przejrzenie archiwów i zapisków emigrantów, utwierdzają w przekonaniu, że związek obu świąt nie jest zupełnie przypadkowy. W czasach śnieżnych i mroźnych zim, kiedy kończyło się zgromadzone wcześniej jedzenie, wypatrywano nadziei, a przecież jak mawia stare przysłowie „Gromnica to zimy połowica”.

 

gromniczna cenyrolnicze agroekosystem

 

W trudnych zimowych warunkach wzrok gospodarzy kierował się na zachowania dzikich zwierząt, przede wszystkim drapieżników – wilków i niedźwiedzi. Podobnie do dzisiejszych obserwacji świstaków, zastanawiano się co pocznie w ten dzień śpiący niedźwiedź – obudzi się i rozwali gawrę, czy raczej przewróci się na drugi bok i będzie spał dalej. Myślano – i nie jest to odległe od współczesnych biologicznych interpretacji – że od tego dnia wilki łączą się w większe grupy. Bano się ich i pilnowano przed nimi dobytku. Matka Boska Gromniczna, ale i zakopywana w darni pastwiska świeca gromnica, miały strzec przed wilkami.

 

wilk agroekosystem cenyrolnicze pl

 

Obserwacje zwierząt to przecież pomoc w przeżyciu, szkoda, że o tym zapominamy, a przypomina nam o tym dopiero świstakowe, amerykańskie szaleństwo. Czyżby kolejny raz prawdziwe było przysłowie, które przypomniał bajkopisarz Stanisław Jachowicz: Cudze chwalicie, swego nie znacie, sami nie wiecie co posiadacie?

 

Literatura:

Kupisiński, Z. (2015). Święto Matki Boskiej Gromnicznej w religijności ludowej. Roczniki Teologiczne62(09), 191-210.

Aaron, M. A., Boyd Jr, B. B., Curtis, M. J., & Sommers, P. M. (2001). Punxsutawney's Phenomenal Phorecaster. The College Mathematics Journal32(1), 26-29.

 

prof. Piotr Tryjanowski
Autor: prof. Piotr Tryjanowski
Dyrektor Instytutu Zoologii w Poznaniu; zajmuje się funkcjonowanie krajobrazu rolniczego. Bada przede wszystkim ptaki, płazy i ssaki. Szczególnie zainteresowany interakcjami zwierząt dzikich i udomowionych. Miłośnik tradycyjnego pasterstwa, owiec, serów i win Środkowej Europy.

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.   Wszystkie artykuły autora
Najnowsze artykuły autora:

Może zainteresuje Cię również:

Motyle, motyle, poczekajcie choć chwilę…

… i poczekały, przynajmniej na tyle, że przyjrzeli im się ba

Powrót do przeszłości. Zimowe relacje ze zwierzęta

Zima wyostrza nie tylko apetyt, ale i nasze relacje ze zwier

Corvina – prawdziwy odlot

Do pisania o książce Corvina zabierałem się jak przysłowiowy