Dodaj ogłoszenie

CenyRolnicze
NOTOWANIA
23 stycznia 2020, Czwartek.
Kursy walut: USD USD - 3,8308 EUR EUR - 4,2463 GBP GBP - 5,0312 DKK DKK - 0,5682
Archiwum
23.01.2020 MATIF: pszenica kons. MAR20 - 196,25 (+ 0,26%), kukurydza MAR20 - 172,50 (0,00%), rzepak LUT20 - 407,00 (- 0,67%) [euro/tona] +++ +++ +++ 22.01.2020 12:18 DRÓB, cena tuszki w hurcie: 4,90 - 5,60 zł/kg, średnia: 5,30 zł/kg (na podstawie informacji z 13 ubojni) +++ +++ +++ +++

Bakteriofagi: nowy oręż w walce z chorobami zwierząt

Martyna Frątczak

W pełni uleczalne infekcje stają się coraz częściej niemożliwe do opanowania antybiotykoterapią. Obecnie z powodu niemożliwych do wyleczenia zakażeń umierają rocznie setki tysięcy osób na całym świecie. Coraz większy nacisk kładzie się na eliminowanie stosowania antybiotyków w rolnictwie. Alternatywą mogą być terapie oparte na bakteriofagach, wirusach specyficznie atakujących bakterie.

 

Nieskuteczność antybiotyków zabija tysiące osób

Zużycie antybiotyków w chowie i hodowli zwierząt musi zostać znacząco zredukowane w najbliższym czasie. To opinia, z którą zgadzają się eksperci z wielu różnych dziedzin, przede wszystkim tych związanych ze zdrowiem ludzi, zwierząt oraz bezpieczeństwem żywności.

Antybiotykooporność, a więc proces, w którym bakterie przestają być wrażliwe na antybiotyki, to coraz poważniejszy problem i realne zagrożenie dla życia ludzkiego. Dotychczasowo w pełni uleczalne infekcje stają się coraz częściej niemożliwe do opanowania tradycyjnymi lekami.

Obecnie z powodu niemożliwych do wyleczenia zakażeń umiera rocznie 700 000 osób na całym świecie (zobacz: "Antybiotyki - medyczny cud, który stał się śmiertelnym zagrożeniem"). Nieskuteczność antybiotyków w leczeniu bakteryjnych infekcji prowadzi również do poważnych strat ekonomicznych w produkcji zwierzęcej.

Aby spowolnić proces nabywania oporności przez bakterie, większość państw Europy od kilku lat stopniowo ogranicza zużycie antybiotyków (z większym lub mniejszym zaangażowaniem – Polska nadal znajduje się w czołówce pod względem ilości stosowanych w leczeniu pozaszpitalnym oraz rolnictwie antybiotyków).

W październiku 2018 r. Komisja Europejska przegłosowała zakazem profilaktycznego stosowania antybiotyków w rolnictwie, który wejdzie w życie w 2022 r. Eliminowanie leków nie jest jednak proste przy braku jakiejkolwiek alternatywy.

Zdrowie i wyniki produkcyjne zwierząt można oczywiście poprawiać dzięki odpowiedniemu zarządzaniu stadem oraz dobrze przemyślanemu programowi szczepień, w wielu przypadkach konieczne pozostaje jednak zastosowanie leczenia farmakologicznego.

Ponadto warto pamiętać, że chociaż ograniczenie zużycia leków pomoże zmniejszyć zjawisko oporności bakterii na antybiotyki, ale nie zatrzyma ryzyka przenoszenia chorób ze zwierząt na ludzi. Uważa się, że aż 60% patogenów wywołujących choroby u ludzi jest pochodzenia zwierzęcego.

Potrzebne są nowe, skuteczne, oparte na innych niż antybiotyki mechanizmach leki. Jednymi z obiecujących kandydatów są bakteriofagi.

Wróg twojego wroga jest twoim przyjacielem

Bakteriofagi (lub po prostu: fagi) to wyglądające jak małe statki kosmiczne wirusy, które atakują bakterie – w specyficzny sposób, wycelowany przeciwko ich konkretnym gatunkom i szczepom. Bardzo szybko i efektywnie zabijają komórki bakteryjne, w międzyczasie namnażając ogromne ilości swoich własnych kopi.

Pomysł stosowania fagów w walce z bakteriami nie jest nowością. Niewiele osób wie, że pomysł zastosowania bakteriofagów znacznie wyprzedził popularne dzisiaj antybiotyki.

Terapię opartą na fagach stosował już w 1919 roku do leczenia osób chorych na czerwonkę bakteryjną współodkrywca fagów, frankokanadyjski lekarz Félix d’Hérelle. Metoda ta została wyparta przez leczenie oparte na antybiotykach w czasie II wojny światowej oraz po jej zakończeniu. Równolegle z antybiotykoterapią była stosowana jedynie w Związku Radzieckim.

Terapia oparta na bakteriofagach może być pod wieloma względami lepsza od antybiotykoterapii. Ponieważ docelowo atakuje się w niej ściśle określone patogeny, pozostaje bezpieczna dla organizmu ludzi i zwierząt, nie powoduje również zanieczyszczenia środowiska.

Naukowcy uważają również, że potencjalna oporność bakterii na fagi byłaby o wiele łatwiejsza do zwalczenia niż oporność na antybiotyki. Ryzyko wytworzenia oporności na fagi może być zmniejszone przez podawanie „koktajlu” z dwóch lub więcej typów bakteriofagów, co jest łatwe, ponieważ wirusy te występują w ogromnej różnorodności. Są wszechobecne w środowisku i zdrowej mikroflorze organizmów ludzi i zwierząt.

Pierwsze zastosowania bakteriofagów

W świecie nauki jest coraz większe zainteresowanie wytworzeniem preparatów z bakteriofagami, które mogłyby być podawane wraz z paszą dla zwierząt – jako nowa, ulepszona klasa leków przeciwbakteryjnych.

Terapie z użyciem bakteriofagów są już dostępne do użytku w procesach konserwacji żywności i zapewniania jego bezpieczeństwa. Fagi, które zabijają bakterie Listeria monocytogenes stosuje się w produktach ready-to-eat, przetworzonych rybach, serach, mrożonych warzywach i na powierzchniach mających kontakt z żywnością.

Bakteriofagi niszczące różne szczepy Salmonelli mają zastosowanie w przetwórstwie drobiu oraz wieprzowiny, fagów skierowane wobec bakterii E. coli używa się natomiast do czyszczenia skór bydlęcych.

Badania nad zastosowaniem fagów w chowie i hodowli zwierzą nasiliły się w ciągu ostatnich 20 lat. W wielu eksperymentach testowano wykorzystanie fagów w zwalczaniu patogennych bakterii Salmonella, E. coli, Clostridium oraz Campylobacter w stadach drobiu oraz trzody chlewnej.

Na małą skalę terapię wykorzystującą fagi stosuje się już do leczenia ciężkich infekcji antybiotykoopornych u ludzi. Obecnie jedyną placówką badającą zastosowanie terapii fagowej u ludzi na terenie Unii Europejskiej jest Ośrodek Terapii Fagowej przy Instytucie Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN im. Ludwika Hirszfelda we Wrocławiu.

Zbyt mało praktycznych badań

Pomimo ogromnego zainteresowania terapiami opartymi na zastosowaniu fagów, nadal nie wiemy na ich temat wystarczająco wiele, aby wprowadzić je do powszechnego użytku w medycynie rolnictwie. Wiele badań dotychczących terapii fagami ma czysto akademicki charakter, a wyniki z nich płynące ciężko przełożyć na rzeczywiste leczenie i utworzenie komercyjnych preparatów.

Zazwyczaj skupiają się one na sprawdzeniu właściwości bójczych konkretnego bakteriofaga wobec danej bakterii. Ale udowodnienie takich możliwości nie oznacza jeszcze, że lek oparty na bakteriofagu będzie skuteczny i bezpieczny.

Ciężko jest przewidzieć, w jaki sposób preparaty fagowe będą oddziaływać z układem immunologicznym człowieka bądź zwierzęcia i jak wyglądać będzie ich farmakokinetyka (co dokładnie stanie się z nimi w ciele). Badania dotyczące fagów muszą stać się bardziej praktyczne i odpowiedzieć na takie pytania.

Leki oparte na fagach mogą być o wiele trudniejsze do skonstruowania i stosowania niż antybiotyki.

Cechą bakteriofagów, która jest równocześnie ich zaletą i wadą, jest wysoka specyficzność wobec gatunku, a nawet konkretnego szczepu bakterii. Oznacza to, że aby lek na nich oparty zwalczył infekcję, musi zawierać fagi skierowane dokładnie wobec tego patogenu, który spowodował zakażenie. Terapie oparte na bakteriofagach będą właściwie medycyną precyzyjną.

2 miliony euro dla firmy farmaceutycznej z Łodzi

Być może z pożytków wpłynących ze stosowania terapii fagowych jako pierwsza skorzysta akwakultura. Jak podaje portal The First News, łódzka firma farmaceutyczna Proteon Pharmaceuticals S.A. otrzymała w tym roku ponad 2 miliony euro na opracowanie preparatów z bakteriofagami, które pozwolą na redukcję antybiotyków w żywności pochodzenia zwierzęcego.

Dodatkowe fundusze zostaną przeznaczone na poszukiwanie nowych fagów, które mogą być wykorzystane w akwakulturze. Wstępne testy pokazały, że terapie oparte na bakteriofagach są skuteczne w zwalczaniu chorób bakteryjnych u ryb hodowlanych. Eliminują określone bakterie chorobotwórcze, nie uszkadzając przy tym naturalnego mikrobiomu zwierząt.

 

Na podstawie:

Kahn, Laura H., et al. "From farm management to bacteriophage therapy: strategies to reduce antibiotic use in animal agriculture." Annals of the New York Academy of Sciences 1441.1 (2019): 31-39.

Martyna Frątczak
Autor: Martyna Frątczak
Martyna Frątczak, studentka Weterynarii, zainteresowana szeregiem zagadnień związanych z medycyną zwierząt, ekologią i epidemiologią. Pasjonatka literatury pięknej i popularnonaukowej. W przyszłości chciałaby połączyć pracę lekarza weterynarii z prowadzeniem badań naukowych.

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Najnowsze artykuły autora:

Może zainteresuje Cię również:

Polskie mięso pełne antybiotyków?

17 grudnia 2019 roku na portalu Onet ukazał się artykuł pt.

W najbliższych czterech latach Dania planuje obniż

Przez następne cztery lata duńscy producenci świń muszą zmni

Niemieckie drobiarstwo ma problem. Rząd naciska na

We wrześniu niemiecki przemysł drobiarski musi przedstawić k