Dodaj ogłoszenie

CenyRolnicze
NOTOWANIA
19 kwietnia 2019, Piątek.
Kursy walut: USD USD - 3,8051 EUR EUR - 4,2802 GBP GBP - 4,9479 DKK DKK - 0,5733
Archiwum
18.04.2019 MATIF: pszenica kons. MAJ19 - 183,50 (- 0,81%), kukurydza CZE19 - 165,50 (0,00%), rzepak MAJ19 - 363,50 (+ 0,55%) [euro/tona] +++ +++ +++ 17.04.2019 13.08 DRÓB, cena tuszki w hurcie: 5,10- 5,90 zł/kg, średnia: 5,43 zł/kg (na podstawie informacji z 16 ubojni) +++

Jak ptaki żyjące w krajobrazie rolniczym ukrywają swoje gniazda?

dr Zbigniew Kwieciński

W ewolucyjnych zmaganiach o przetrwanie ofiary wykształciły wiele mechanizmów obronnych przed drapieżnikami, które zmniejszają lub eliminują ryzyko śmierci. Drapieżniki często rozmnażają się w określonych miejscach przez wiele lat, powodując trwałe zagrożenie dla lokalnych populacji ofiar. Tym samym drapieżniki mogą wpływać na ich kondycję poprzez kształtowanie kosztownych zachowań obronnych. Jednym z zachowań antydrapieżniczych popularnych wśród ptaków, szczególnie narażonych na straty w okresie rozrodu, jest budowa dobrze ukrytych gniazd.

 

Przykładowo, w intensywnym krajobrazie rolniczym wybór miejsca gniazdowania przez ptaki ma podstawowe znaczenie dla ich sukcesu reprodukcyjnego, ponieważ gniazda są narażone na zmiany sposobu użytkowania terenu oraz zmienne warunki pogodowe. Uproszczona struktura przestrzenna (otwarta przestrzeń, niska lesistość) krajobrazu rolniczego sprzyja intensywniejszej i łatwiejszej penetracji terenu przez drapieżniki, niż w innych siedliskach, na przykład w lasach. Można podejrzewać, że w tym strukturalnie uproszczonym krajobrazie nawet niewielkie różnice w umieszczeniu gniazd i to nawet w obrębie tego samego krzewu czy drzewa będą determinowały poziom drapieżnictwa, a tym samym realizowany sukces lęgowy ptaków.

 

Chodź wielokrotnie w publikacjach sugerowano, że dobre ukrycie gniazd ma bezpośredni związek z sukcesem lęgowym to jednak nie zbadano czy lokalizacja przestrzenna gniazda w bardzo małej skali, np. położenie gniazda wewnątrz drzewa lub krzewu wpływa na szanse przeżycia jaj i piskląt, a tym samym czy jest to potencjalnie strategia antydrapieżnicza.

 

W projekcie zamierzam zbadać, w jakim stopniu ukrycie gniazda może wpływać na sukces lęgowy ptaków, i jakie czynniki go determinują. Obiektem badań będą trzy modelowe gatunki ptaków: kos Turdus merula, śpiewak Turdus philomelos i gąsiorek Lanius collurio. Dwa pierwsze gatunki bardziej kojarzą się z siedliskami typowo leśnymi, ale są dość rozpowszechnione w krajobrazie rolniczym. Poza tym w przypadku kosa i śpiewaka mechanizmy drapieżnictwa i antydrapieżnicze są słabo poznane w otwartych krajobrazach, co zapewne ma związek z rozproszeniem przestrzennym osobników w tym środowisku. Badania będą prowadzone w południowej Wielkopolsce, w okolicach Odolanowa (łąki zalewowych Dolina Baryczy OSO, obszar Natura 2000), gdzie liczebność (zagęszczenia) wszystkich wymienionych gatunków jest wystarczająca do przeprowadzenia poniżej opisanych działań naukowych.

 

Pomimo wielu przypuszczeń i meta-analiz wykonanych przez ornitologów, stale brak dobrej weryfikacji eksperymentalnej i stąd pomysł zweryfikowania dwóch hipotez wyjaśniających problem lokalizacji gniazd ptaków. Pierwsza hipoteza zakłada, że gniazda ptaków lepiej ukryte w obrębie krzewu/drzewa (jako pojedynczych i linowych elementów krajobrazu) charakteryzują się lepszą przeżywalnością jaj oraz sukcesem lęgowym od gniazd ukrytych gorzej. W tym celu zostaną określone parametry geometryczne struktury krzewu/drzewa takie jak: odległość gniazda od podstawy elementu (krzewu/drzewa), odległość gniazda do wierzchołka elementu. Kolejnym etapem będzie scharakteryzowanie „środowiska świetlnego każdego gniazda” – wykonanie zespołu pomiarów natężenia światła (pomiary luksometryczne), wewnątrz i na zewnątrz krzewu/drzewa, w którym zorientowane jest gniazdo. Analiza zebranych danych geometrycznych i luksometrycznych ma określić poziom i różnice zacienienia gniazd z sukcesem lęgowym i ze stratą w lęgach. Pomiary gniazd będą wykonywane w momencie stwierdzenia w gnieździe jaj lub piskląt, stwierdzenia straty w lęgach na poziomie jaj lub piskląt oraz tych, gdzie pisklęta opuściły gniazdo z sukcesem.

 

Potrzeszcz gniazdo ceny rolnicze pl

 

 

Druga hipoteza głosi, że kierunek z jakiego drapieżnik dokonuje ataku na gniazdo jest powiązany z behawiorem ptaków przy gnieździe i jego relatywnym położeniem wewnątrz krzewu/drzewa, a ściślej ujmując z miejscem wejścia ptaków do elementu, w którym zlokalizowane jest gniazdo gospodarza. Ptaki podczas inkubacji jaj czy karmienia piskląt posługują się schematem dojścia go gniazda. Wejście do gniazda (np. z pokarmem dla piskląt) jest zazwyczaj dłuższe (mierzone od krawędzi elementu do gniazda), natomiast wyjście (np. z odchodami piskląt) jest krótsze (mierzone od krawędzi elementu do gniazda). Powszechnymi drapieżnikami ptaków wróblowych gniazdujących w krajobrazie rolniczym są ptaki krukowate, takie jak sójka Garrulus glandarius, sroka Pica pica czy wrona siwa Corvus cornix. Jako wzrokowce, krukowate przed atakiem na gniazdo dokonują swego rodzaju rozeznania, obserwacji aktywności pary ptaków w okolicy gniazda. Dlatego test hipotezy będzie polegał na rejestracji zdarzenia - czy drapieżniki wykorzystują do ataku to samo dojście do gniazda, co para rodzicielska - czy też atak i wejście do elementu jest przypadkowe i niezależne od położenia gniazda w przestrzeni krzewu/drzewa jak i drogi wejścia i wyjścia właścicieli gniazda. W tym celu użyte będą fotopułapki do rejestracji ataku, instalowane wewnątrz na dnie elementu tak by nie zakłócały naturalnego procesu lęgowego badanych ptaków. W ten sposób uzyskamy wstępne dane ilościowe i jakościowe na temat tego zjawiska. Serdecznie zapraszam do współpracy!

 

Na podstawie projektu „Ekspozycja gniazd w mikroskali i behawior jako determinanty sukcesu gniazdowego ptaków żyjących w intensywnym krajobrazie rolniczym. Grantu NCN, Miniatura 2; 2018/02/XNZ8/01806.

 

dr Zbigniew Kwieciński
Autor: dr Zbigniew Kwieciński
dr Zbigniew Kwieciński - pracownik Zakładu Biologii i Ekologii Ptaków, Wydziału Biologii UAM w Poznaniu. Prowadzi badania nad behawiorem inkubacyjnym ptaków, mechanizmami i strategiami pierzenia sów Palearktyki zachodniej, morfologią układu pokarmowego ptaków, a ich ekologią oraz strategiami antydrapieżczymi ptaków krajobrazu rolniczego.

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.   Wszystkie artykuły autora