Dodaj ogłoszenie

CenyRolnicze
NOTOWANIA
17 sierpnia 2018, Piątek.
Kursy walut: USD USD - 3,7784 EUR EUR - 4,3061 GBP GBP - 4,8043 DKK DKK - 0,5774
Archiwum
17.08.2018 MATIF: pszenica kons. WRZ18 - 211,50 (+ 1,68%), kukurydza LIS18 - 190,00 (+ 0,80%), rzepak PAŹ18 - 383,75 (+ 0,20%) [euro/tona] +++ +++ +++ 17.08.2018 13.38 DRÓB, cena tuszki w hurcie: 5,70 - 6,30 zł/kg, średnia: 6,03 zł/kg (na podstawie informacji z 13 ubojni) +++

Nie tylko pszczoły! DNA z miodu wskazuje znaczenie także innych owadów

Martyna Frątczak

Miód to jeden z tradycyjnych produktów wytwarzanych przez owady, ceniony nie tylko ze względu na słodki smak i wartości odżywcze, ale wykorzystywany także w celach medycznych od ponad kilku tysięcy lat. Powstaje w wyniku szeregu reakcji biochemicznych w ciele pszczoły miodnej i następującego później dojrzewania pobranych przez owada roślinnych wydzielin zawierających ogromne ilości cukrów. 

 

Możemy wyróżnić miód kwiatowy, pochodzący bezpośrednio z nektaru wytwarzanego w wyspecjalizowanych organach roślinnych oraz miód spadziowy, wytwarzany z wydzielin niektórych drzew lub z odchodów owadów żywiących się na sokach roślinnych i wydalających nadmiar pobranych cukrów. Miody te różnią się znacząco składem oraz smakiem, a dalsze różnice wynikają ze względu na udział poszczególnych roślin, do jakich dostęp miały pszczoły. Dzięki tej różnorodności możemy wyróżniać kolejne typy miodu, takie jak miód wielokwiatowy, lipowy, czy rzepakowy.

 

Jak badamy miód?

Do określenia charakteru miodu, a także potwierdzenia jego autentyczności można wykorzystywać wiele chemicznych i fizykochemicznych analiz. Bierze się w nich pod uwagę takie cechy jak przewodność elektryczna, zawartość popiołu, poziom kwasowości czy analizy DNA pochodzącego z pyłków roślin. Może ono służyć do zidentyfikowania poszczególnych gatunków kwiatów, z jakich pszczoły pobrały surowiec do produkcji miodu. Materiał genetyczny zawarty w miodzie jest także wizytówką gatunków i podgatunków pszczół, jakie go wyprodukowały. Co jednak zaskakujące, miód może także dostarczać próbek DNA pochodzących od innych insektów – możemy w ten sposób wykryć np. obecność pasożytów na pszczołach, które wyprodukowały daną partię miodu. Pozwala to monitorować status zdrowia pszczelej rodziny.

 

Podjęte w najnowszych badaniach analizy DNA wyizolowanego z miodu pozwoliły znaleźć także swoisty odcisk palca wielu innych owadów, które w dużym stopniu przyczyniają się do stworzenia tego cennego produktu. Informacje te rozplątują złożoną strukturę ekosystemów, jakich nieodłączną częścią są te owady. Badając miód poznano nie tylko ogromną różnorodność roślin, z jakich korzystają pszczoły eksplorując zasoby swojego środowiska, ale także bogactwo gatunków innych stawonogów żyjących w otoczeniu pszczoły miodnej. Jakie mają one znaczenie i udział w produkcji miodu?

 

ule

 

Miodowe DNA

W badaniu wykorzystano próbki miodu dostarczone przez pszczelarzy lub zakupione w sprzedaży detalicznej – miód pochodził z kilku regionów Włoch, z Korsyki oraz z obszarów Europy Wschodniej.


Analiza materiału genetycznego pyłków dostarczyła kolejnych dowodów na to, że pszczoły produkując miód korzystają z bardzo wielu roślin dostępnych w ich środowisku, nie tylko tych, które dominują. Największą zgodność z deklarowanym przez pszczelarzy pochodzeniem miodu znaleziono dla pięciu miodów jednokwiatowych – z kasztanowca, jabłoni, robinii akacjowej oraz z drzewa eukaliptusowego.

 

Co jednak zaskakujące, we wszystkich badanych próbkach miodu znaleziono DNA pochodzące od pluskwiaków - owadów o narządach gębowych kłująco-ssących produkujących spadź, do których należą m.in. mszyce. W regionach, które wzięto pod uwagę w badaniu spadź produkują także inne gatunki należące do tego rzędu owadów – są to przykładowo piewiki Metcalfa pruinosa, osiągające do 8 mm owady o szczeciniastym, jednoczłonowym biczyku czułków, będące szkodnikami upraw polowych i roślin ozdobnych, żywiące się na wielu roślinach, w tym klonach, głogach, wierzbach i wiązach. Materiał genetyczny tych owadów znaleziono nawet w miodach, które nie były oznaczone jako spadziowe.

 

Wśród miodów spadziowych pochodzenie od wyłącznie jednego gatunku pluskwiaka znaleziono dla trzech typów miodu z obszarów Włoch. Pozostałe powstały dzięki kilku gatunkom żywiących się sokami drzew owadów.

 

We wszystkich miodach kwiatowych znaleziono ślad spadzi pochodzącej od przedstawionego wyżej gatunku piewika Metcalfa pruinosa - dominował on w każdym rodzaju miodu tej grupy. Ogromną różnorodnością źródeł surowca do produkcji miodu wykazały się pszczoły z północy Włoszech, ze środowiska subalpejskiego – w miodzie z jabłoni z tamtejszego obszaru znaleziono materiał genetyczny aż 13 gatunków owadów, które dostarczyły spadzi! Jeszcze większą liczbę gatunków pluskwiaków wykorzystały pszczoły z Korsyki - próbki miodu pozwoliły wyróżnić ich aż 17. W miodzie kwiatowym pochodzącym z Europy Wschodniej znaleziono genetyczną wizytówkę kilku gatunków pluskwiaków. Do jego produkcji przyczyniają się cztery gatunki mszyc, żerujących na ziemniakach, sałacie, mleczach czy roślinach szklarniowych.

 

słoiki z miodami

 

Przez miód do serca ekosystemu

Pszczoły miodne są od wielu lat doceniane przez naukowców jako zwierzęta będące narzędziami monitorowania zanieczyszczeń środowiska na ogromną skalę, które można znajdować w produkowanym przez nie miodzie, wosku czy pyłku. Okazuje się teraz, że można je traktować także jako interesujące źródło innych informacji o środowisku i poznawać złożone sieci zależności, jakie tworzą między sobą rośliny i owady. Dzięki nowoczesnym analizom można dokonać śledztwa wstecz przez badanie miodu stworzonego z przetransformowanej przez pszczoły spadzi, wytworzonej w ciele innych owadów, które pożywiły się sokach wyprodukowanych przez roślinę. Pozwala to nie tyle zbadać autentyczność miodu, ale też poznać różnorodność gatunkową obszaru oraz procesy zachodzące w środowisku. Przykładowo znalezione we wszystkich typach miodu DNA pochodzące od pluskwiaka M. pruinosa może pomóc monitorować rozprzestrzenianie się tego inwazyjnego gatunku. Ten północnoamerykański owad został przypadkowo zawleczony na tereny Włoszech w 1979 roku i obecnie stanowi zagrożenie dla upraw w wielu państwach Europy. Wydalana przez niego spadź, nie zebrana przez pszczoły, przyczynia się do wytwarzania pleśni niszczącej uprawy zbóż, owoców i drzewa. Wyniki przedstawionych badań sugerują, że pszczoły miodne bardzo chętnie korzystają z tego źródła węglowodanów, nawet jeśli w alternatywie mają obfitość nektaru roślinnego. Z pewnością mogą stanowić ważne narzędzie do monitorowania populacji tego szkodnika.

 

Są to kolejne argumenty przemawiające za ochroną pszczoły miodnej, które można dołożyć do długiej listy zasług jakie pełni dla środowiska od milionów lat, a dla człowieka od kilku tysięcy lat wspólnej historii.

 

Na podstawie:

Utzeri VJ, Schiavo G, Ribani A, Tinarelli S, Bertolini F, Bovo S, Fontanesi L (2018) Entomological signatures in honey: an environmental DNA metabarcoding approach can disclose information on plant-sucking insects in agricultural and forest landscapes. Sci Rep.

Martyna Frątczak
Autor: Martyna Frątczak
Martyna Frątczak, studentka Weterynarii, zainteresowana szeregiem zagadnień związanych z medycyną zwierząt, ekologią i epidemiologią. Pasjonatka literatury pięknej i popularnonaukowej. W przyszłości chciałaby połączyć pracę lekarza weterynarii z prowadzeniem badań naukowych.

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Najnowsze artykuły autora: